Հայ դավաճանի թունավոր ծխախոտն ու Աղբյուր Սերոբի մահը
02.11.2026 | 10:41
Թուրքական իշխանություններն Աղբյուր Սերոբին վերացնելու համար չհամարձակվեցին բաց առճակատման գնալ։ Նրանք դիմեցին թունավորելու զազրելի միջոցին։ Սերոբին թունավորելու հայրենադավ գործը հանձն է առնում Խալիլի ոսկիների փայլից շլացած գեղաշենցի Ավեն։
Հայդուկների վստահությունը շահելու դիտավորությամբ նա մի քանի անգամ գալիս է Գելիեգուզան և հանդիպում գյուղի քահանա Տեր Քաջի տանն ապաստանած Սերոբին։ Հայդուկապետը, չկասկածելով Ավեին, բարեկամաբար ընդունում է դավաճանի թունավորած ծխախոտը։
Գեղաշենցի Ավեն արդեն հասցրել էր կատարել իր սև գործը և անհապաղ տեղեկացնել Բշարե Խալիլին։ 2000 թուրք զինվորներ ու քրդեր պաշարում են գյուղը։ Նկատելով թշնամու բազմությունը՝ այդ օրհասական պահին մրրիկի արագությամբ հայտնվում են Սերոբի չորս զինվորները և, վերցնելով կիսամեռ հայդուկապետին, գյուղից դուրս տանում։ Ուժասպառ Սերոբը վերջին անգամ խնդրում է իր հավատարիմ մարտիկներին. «Դրեք ինձ այս քարի առջև՝ իմ վերջին օրն է, և ջանացեք գեթ ձեր կյանքն ազատել, մնաք բարով»։
Տեսնելով Սերոբի անկարող վիճակը՝ թշնամին համարձակորեն նետվում է գրոհի։ Մի բուռ քաջեր, հայդուկապետին փրկելու վճռականությամբ, դիմադրում են թշնամու մեծաթիվ ուժերին։ Բշարե Խալիլը կտրում է հերոսի գլուխը և գերեվարում ուժակորույս Սոսեին։
Մեծ հայդուկի մահվանից հետո Անդրանիկն ու Գևորգ Չաուշը հետամուտ են լինում, որ բոլոր դավաճանները կրեն իրենց արժանի պատիժը։ Ավեին վերացնելուց հետո, նրանք իրար հետևից ոչնչացնում են մյուս մատնիչներին։
1900 թվականի նոյեմբերին Անդրանիկը, Գևորգ Չաուշը, Մակարն ու Գալեն՝ 25 հայդուկների հետ, դարան են մտնում Մառիկի կիրճում, որտեղով պետք է անցներ Խալիլ բեյը՝ իր 40 զինված հեծյալների ուղեկցությամբ։ Երբ հեծյալները բավականաչափ մոտենում են, հայդուկները կրակ են բացում, և թշնամին մեծ կորուստներ է կրում։ Խալիլին խուզարկելիս նրա մոտ գտնում են հայ 13 դավաճանի անուններ պարունակող մի ցուցակ։ Դրանից հետո սպանում են նաև հենց իրեն՝ Խալիլին։
«Որպեսզի թշնամիդ քեզ հարգի, պատժի՛ր ազգիդ դավաճաններին»
Զորավար Անդրանիկ
Աղբյուր Սերոբի դավադրաբար սպանվելուց հետո Անդրանիկն ու Գևորգ Չաուշը, Սասունի փողոցներից մեկով անցնելիս, բարևում են իր տան դիմաց՝ քարին նստած մի ծեր սասունցու։
Ծերուկը երեսը թեքում է և չի պատասխանում հայդուկների բարևին։
Չաուշն ու Անդրանիկը, զարմացած իրար նայելով, հարցնում են.
- Բիձա՛, էդ ընչի՞ չես պատասխանե մըր բարևուն։
Ծերունին պատասխանում է.
- Դուք էլ ինչ հայդուկ, ազգի պաշտպան, որ չեք առնե Սերոբի արյան վրեժը։
Չանցած երկու շաբաթ՝ Անդրանիկն ու Չաուշը նորից են այցելում ծերունուն։ Մոտենալով նրան՝ ասում են.
- Հիմա կպատասխանե՞ս մեր բարևին, բիձա՛,- և նրա ոտքերի առաջ են նետում Խալիլ բեյի արնաշաղախ գլուխը։
Ծերունի սասունցին, ոտքի կանգնելով, մոտենում է իր տան դռանն ու կանչում.
- Կնի՛կ, հարսնե՛ր, սեղան գցեք, տղե՛րք, ոչխար մորթեք, քեֆ պիտի անենք. Խալիլի գլուխը մի ոչխար չարժե՞։
Սա էր հայդուկի առաքելությունը՝ արդար վրեժ թշնամուց և անխնա պատիժ՝ մատնիչ-դավաճան հայից։ Սա էր ժողովրդի պահանջը՝ Սերոբ Աղբյուրին մատնած տանուտեր ավեներից վրեժխնդիր լինելու ծերունու կերպարում։
Գայանե ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
«Որտեղից եկավ վտանգը, այնտեղ էլ հարվածում ենք»
Իրանի բանակը բերվել է բարձր մարտական պատրաստվածություն, Իրանի առաջնորդը հրամայել է «արդյունավետորեն արձագանքել ցանկացած սպառնալիքի, իսկ արձագանքը չպետք է ունենա աշխարհագրական սահմանափակում»։Հիմա թարգմանենք այս մեկ նախադասությունը ռազմական և դիվանագիտական լեզվից...
